Ramai orang mengetahui bahawa merokok boleh menyebabkan kanser paru-paru dan penyakit jantung. Namun, tidak ramai yang sedar bahawa setiap batang rokok juga memberi kesan langsung kepada paras kolesterol dalam badan. Malah, seorang perokok boleh mempunyai bacaan kolesterol yang kurang sihat walaupun tidak mengambil makanan yang terlalu berlemak.

Persoalannya, bagaimana asap rokok boleh mengubah kolesterol dalam darah?

Memahami Dua Watak Utama: LDL dan HDL

Sebelum memahami kesan merokok, kita perlu mengenali dua jenis kolesterol yang sering dibincangkan.

LDL (Low-Density Lipoprotein) sering digelar sebagai “kolesterol jahat”. LDL membawa kolesterol dari hati ke seluruh badan. Apabila jumlahnya terlalu banyak, ia boleh melekat pada dinding salur darah dan membentuk plak yang menyempitkan arteri.

HDL (High-Density Lipoprotein) pula dikenali sebagai “kolesterol baik”. HDL bertindak seperti pasukan pembersih yang mengumpulkan kolesterol berlebihan daripada salur darah dan membawanya kembali ke hati untuk dilupuskan.

Dalam keadaan ideal, LDL perlu rendah dan HDL perlu tinggi.

Apa Yang Berlaku Apabila Seseorang Merokok?

Setiap kali seseorang menyedut asap rokok, lebih daripada 7,000 bahan kimia memasuki badan. Antaranya ialah nikotin, karbon monoksida dan pelbagai bahan pengoksida yang merosakkan sel.

Kesan ini bukan hanya berlaku pada paru-paru. Dalam beberapa minit sahaja, bahan-bahan tersebut memasuki aliran darah dan mula memberi kesan kepada salur darah, hati dan metabolisme lemak.

Langkah Pertama: Salur Darah Mula Cedera

Lapisan paling dalam salur darah dikenali sebagai endothelium. Lapisan ini sangat penting kerana ia memastikan darah mengalir dengan lancar dan menghalang pembentukan plak.

Bahan toksik dalam asap rokok menyebabkan keradangan dan kecederaan pada lapisan ini. Apabila endothelium rosak:

• Salur darah menjadi kurang anjal.
• Keradangan meningkat.
• LDL lebih mudah melekat pada dinding arteri.

Bayangkan permukaan jalan raya yang licin bertukar menjadi kasar dan berlubang. Kotoran akan lebih mudah terkumpul. Begitulah yang berlaku kepada LDL dalam salur darah perokok.

Langkah Kedua: LDL Bertukar Menjadi Lebih Berbahaya

LDL sebenarnya tidak terlalu berbahaya dalam bentuk asalnya. Masalah bermula apabila LDL mengalami proses yang dipanggil pengoksidaan (oxidation).

Asap rokok menghasilkan sejumlah besar radikal bebas yang menyebabkan LDL teroksida.

LDL yang teroksida:

• Lebih mudah melekat pada salur darah.
• Sukar dibersihkan oleh badan.
• Mencetuskan keradangan yang lebih teruk.
• Mempercepatkan pembentukan plak aterosklerosis.

Inilah sebabnya dua orang mungkin mempunyai bacaan LDL yang sama, tetapi perokok mempunyai risiko penyakit jantung yang jauh lebih tinggi.

Langkah Ketiga: HDL Kehilangan Keupayaan Melindungi Jantung

Dalam badan yang sihat, HDL sentiasa mengutip kolesterol berlebihan dan membawanya kembali ke hati.

Namun merokok menyebabkan:

• Penghasilan HDL berkurangan.
• Fungsi HDL menjadi lemah.
• Keupayaan HDL untuk membersihkan kolesterol menurun.

Kajian menunjukkan bahawa perokok biasanya mempunyai paras HDL yang lebih rendah berbanding bukan perokok.

Ini bermakna jumlah “pasukan pembersih” dalam salur darah semakin berkurangan sedangkan “sampah” kolesterol semakin bertambah.

Langkah Keempat: Hati Menghasilkan Lebih Banyak Lemak Dalam Darah

Nikotin merangsang pelepasan asid lemak daripada tisu lemak ke dalam aliran darah.

Apabila terlalu banyak asid lemak sampai ke hati:

• Hati menghasilkan lebih banyak trigliserida.
• Hati menghasilkan lebih banyak VLDL (Very Low-Density Lipoprotein).
• VLDL akhirnya bertukar menjadi LDL.

Akibatnya, paras trigliserida dan LDL meningkat serentak.

Gabungan Yang Sangat Berbahaya

Merokok bukan sekadar meningkatkan kolesterol.

Ia mencipta “ribut sempurna” yang terdiri daripada:

✅ LDL lebih tinggi
✅ LDL lebih mudah teroksida
✅ HDL lebih rendah
✅ Keradangan meningkat
✅ Salur darah rosak
✅ Darah lebih mudah membeku

Gabungan ini menyebabkan plak terbentuk dengan lebih cepat dan lebih tidak stabil.

Jika plak pecah secara tiba-tiba, bekuan darah boleh menyumbat salur darah jantung dan menyebabkan serangan jantung.

Adakah Rokok Elektronik Lebih Selamat?

Ramai menganggap vape tidak memberi kesan kepada kolesterol kerana tiada pembakaran tembakau.

Walaupun sesetengah bahan toksik mungkin lebih rendah berbanding rokok biasa, nikotin masih boleh:

• Meningkatkan tekanan oksidatif.
• Menjejaskan fungsi salur darah.
• Mengganggu metabolisme lipid.

Oleh itu, vape bukanlah kaedah yang boleh dianggap bebas risiko kepada kesihatan jantung.

Berapa Cepat Keadaan Bertambah Baik Selepas Berhenti Merokok?

Berita baiknya, badan mempunyai keupayaan yang luar biasa untuk pulih.

Selepas berhenti merokok:

24 jam

• Risiko serangan jantung mula menurun.

Beberapa minggu hingga beberapa bulan

• Fungsi salur darah bertambah baik.
• HDL mula meningkat.

1 tahun

• Risiko penyakit jantung koronari menurun dengan ketara.

5 hingga 15 tahun

• Risiko strok dan penyakit jantung boleh menghampiri individu yang tidak merokok.

Semakin awal seseorang berhenti, semakin besar peluang untuk memulihkan kerosakan yang telah berlaku.

Kesimpulan

Merokok tidak hanya merosakkan paru-paru. Ia mengubah keseluruhan sistem pengangkutan kolesterol dalam badan.

Asap rokok menyebabkan LDL meningkat, menjadikan LDL lebih berbahaya melalui proses pengoksidaan, mengurangkan HDL yang berfungsi membersihkan kolesterol, serta mempercepatkan pembentukan plak dalam salur darah.

Setiap batang rokok bukan sekadar membawa nikotin, tetapi juga membawa risiko yang perlahan-lahan menyempitkan salur darah tanpa disedari.

Apabila seseorang berhenti merokok, badan mula memperbaiki kerosakan tersebut. HDL meningkat, salur darah menjadi lebih sihat, dan risiko penyakit jantung mula menurun. Oleh itu, antara langkah paling berkesan untuk memperbaiki profil kolesterol bukan hanya mengubah diet atau mengambil ubat, tetapi juga menghentikan tabiat merokok sepenuhnya.

“Setiap sedutan asap rokok memberi tekanan kepada salur darah. Setiap hari tanpa rokok memberi peluang kepada jantung untuk pulih.” ❤️🫀